Društvena geografija — kako geografija proučava ljude, naselja i privredu

🎬 Video

📖 Pojmovi

Dve velike oblasti geografije

U petom razredu bilo je reči o planinama, rekama, klimi i živom svetu — to je fizička geografija, koja proučava prirodu Zemljine površine. Ali na Zemlji žive i ljudi, koji grade gradove, obrađuju njive, prave puteve i države. Time se bavi društvena geografija: ona proučava čoveka i ono što on radi u prostoru — gde i kako ljudi žive, rade i putuju. Postoji i regionalna geografija, koja opisuje pojedine krajeve, sa prirodom i ljudima zajedno.

Geografija stanovništva

Koliko ljudi živi u nekom kraju, da li ih je sve više ili manje, koliko je dece, a koliko starih, ko se odakle doselio — to su pitanja geografije stanovništva. U priči o fabrici ona bi pratila hiljadu ljudi koji su se doselili u grad.

Geografija naselja

Zašto je grad nastao baš na tom mestu, kako raste, kako se menjaju sela oko njega — time se bavi geografija naselja. Proučava i gradove (urbana geografija) i sela (ruralna geografija). Novo naselje kraj fabrike bio bi njen zadatak.

Ekonomska geografija

Gde se nalaze fabrike, njive, rudnici, prodavnice i turistička mesta i zašto baš tu — to proučava ekonomska geografija. Privreda je sve što ljudi rade da bi proizveli i razmenili ono što im treba — od njive i fabrike do prodavnice i autobusa. Ekonomska geografija bi istražila zašto je fabrika podignuta baš kraj tog grada: možda zbog puta, reke, radnika ili sirovina. Ima i uže oblasti: poljoprivrednu, industrijsku, saobraćajnu i turističku geografiju.

Politička geografija

Politička geografija proučava države, njihove granice, glavne gradove i saveze država. Ona objašnjava, na primer, zašto neke države imaju izlaz na more, a neke ne, i kako se granice menjaju kroz istoriju.

Veze sa drugim naukama

Društvena geografija sarađuje sa drugim naukama. U priči o fabrici statističar bi dao brojeve iz popisa stanovništva, istoričar bi opisao kako je grad izgledao pre fabrike, a sociolog bi istražio kako se promenio život porodica koje su se doselile. Jedan od prvih srpskih naučnika koji je proučavao naselja i stanovništvo bio je Jovan Cvijić, koji je 1906. postao i rektor Beogradskog univerziteta.

Kako geografi prikupljaju podatke

Geografi koriste popis stanovništva, ankete, karte i snimke iz satelita, a često idu i na teren — da posmatraju, broje i razgovaraju sa ljudima. Podatke zatim prikazuju tabelama, grafikonima i kartama.

❓ Pitanja

📝 Test

Pročitaj zadatak i izaberi tačan odgovor. Računa se šta pogodiš iz prvog pokušaja.